Guillermo Jullian de la Fuente: a trajetória do arquiteto chileno entre dois projetos herdados de Le Corbusier
Resumo
O arquiteto chileno Guillermo Jullian de la Fuente (1931-2008) foi um dos principais colaboradores latino-americanos de Le Corbusier, teve importante participação em projetos realizados durante sua passagem pelo Ateliê da Rue Sèvres entre 1959 e 1965, experiência encerrada com a morte do mestre franco-suíço. Considerado um dos mais fiéis discípulos, assumiu a responsabilidade de continuar projetos em andamento e comandar realizações póstumas do escritório francês. A experiência foi determinante para sua carreira, não apenas por se tratar do maior laboratório da cultura arquitetônica moderna, mas pelas circunstâncias que o tornaram herdeiro de trabalhos que abriram um campo de pesquisa em sua trajetória profissional. Desenvolvidos paralelamente no início da década de 60, o Hospital de Veneza (1963-1969) e a Embaixada da França em Brasília (1963-1965) são projetos amplamente investigados na obra de Le Corbusier, nos quais Jullian teve participação em diferentes níveis de envolvimento e com atuação decisiva sobre seus desdobramentos após 1965. O princípio organizacional do Hospital exerce forte influência em pesquisas e projetos subsequentes de Jullian, que desenvolveu a proposta original em nível de projeto executivo através de um processo que demonstra fidelidade e coerência entre os esboços iniciais e sua versão final. Já no projeto da Embaixada, ao optar por não modificar a ideia original do mestre, elabora uma proposta inteiramente nova e pouco conhecida, baseada no método projetual que constitui sua investigação sobre sistemas ordenadores. O presente estudo tem como objetivo investigar a trajetória entre os dois projetos com foco no desenvolvimento da ferramenta conhecida por Yellow Peripherical Distinction (YPD) que o arquiteto aplica em seus projetos para capital brasileira. A contextualização no período revela como o contato com Team 10 impactou sua produção e aponta para a possibilidade de interpretação do projeto realizado da Embaixada da França em Brasília (1971-1974) como uma manifestação de mat-building.
Palavras-chave
Abstract
Chilean architect Guillermo Jullian de la Fuente (1931-2008) was one of the Latin American main collaborators of Le Corbusier. He had played an important role by the development of projects carried out during his time at Rue Sèvres Studio between 1959 and 1965, an experience that ended after the death of the french-swiss master. Considered one of his most reliable disciples, Jullian assumed responsibility for continuing ongoing projects and commanding posthumous achievements of the French office. This experience was crucial to his career, not only because it was the major laboratory in modern architectural culture, but because of the circumstances that made him heir works that opened a field of research in his professional path. Developed in parallel in the early 1960s, the Venice Hospital (1963-1969) and the French Embassy in Brasilia (1963-1965) are projects widely investigated in Le Corbusier's work, in which Jullian participated at different levels of involvement and decisively acted on its developments after 1965. The Hospital's organizational principle has a strong influence on Jullian's subsequent research and projects, he developed the original proposal at a constructive level through a process that demonstrates fidelity and consistency between the initial drafts and their final version. In the Embassy project, by choosing not to modify the master's original idea, he elaborates an entirely new and little known proposal, based on the design method that constitutes his research on ordering systems. This study aims to investigate the trajectory between the two projects focusing on the development of the tool known as Yellow Peripherical Distinction (YPD) that the architect applies in his projects for the Brazilian capital. The contextualization in the period reveals how contact with Team 10 impacted his production and points to the possibility of interpreting his version of the French Embassy in Brasilia (1971-1974) as a manifestation of mat-building.
Keywords
Como citar
GONDIM, Cristina. Guillermo Jullian de la Fuente: a trajetória do arquiteto chileno entre dois projetos herdados de Le Corbusier. In: SEMINÁRIO DOCOMOMO SUL, 6., 2019, Porto Alegre. Anais [...]. Porto Alegre: Núcleo Docomomo RS / Marcavisual, 2019. p. 157-181. ISBN 978-85-61965-77-8. DOI: 10.5281/zenodo.19291926.
Referências
- ALLARD, Pablo. Guillermo Jullian de la Fuente and Mat-building. In: RISSELADA, Max; VAN DEN HEUVEL, Dirk; DE WAAL, Gijs. Team 10 - Keeping the Language of Modern Architecture Alive, Delft: TU Delft, 2006.
- ALLARD, Pablo. Bridge over Venice. Speculations on Cross-fertilization of Ideas between Team 10 and Le Corbusier (after a Conversation with Guillermo Jullian de la Fuente). In: SARKIS, Hashim. Le Corbusier’s Venice Hospital and the Mat Building Revival. Munich, Londres, Nueva York. Harvard Design School, Prestel, 2001.
- ALONSO, Pedro Ignacio. Square Abstractions an the Double Neutral in Guillermo Jullian’s Venice Hospital Church, 1966. In: JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente. Santiago, Chile: ARQ Ediciones, Escuela de Arquitectura, Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/handle/2099/9474> Acesso em: 9 set. 2019.
- BIANCHI, Sebastián; PÉREZ, Lorena. Guillermo Jullian. La paleta del arquitecto. ARQ, n. 70 Arte / Arquitectura - Art / Architecture, Santiago, diciembre, 2008, p. 74-81. Disponível em: <https://scielo.conicyt.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0717-69962008000300016#n6> Acesso em: 5 set. 2019.
- CAMPELLO, Glauco. O projeto para a embaixada da França em Brasília. In: Modulo: Revista de Arquitetura e Artes Plasticas. Rio de Janeiro n.96 (nov.1987), p.31-41 : il.
- CHATEAU, Francisco. Yellow Peripherical Distinction. Guillermo Jullian en el encuentro del Team X en Berlin, 1973. Revista Masillia, Annuarie des L’Études Corbusiennes. ARQ Ediciones / PUC-Chile: Santiago, Chile, 2007, p. 76-89. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/bitstream/handle/2099/9493/2007_90.pdf?sequence=1&isAllowed> =y>. Acesso em: 5 ago. 2019.
- CHIARELLI, Silvia Raquel. Le Corbusier: embaixada da França, Brasília. 2018. 135 f. Tese (Arquitetura e Urbanismo) - Universidade Presbiteriana Mackenzie, São Paulo. Disponível em: <http://tede.mackenzie.br/jspui/handle/tede/3484> Acesso em: 5 ago. 2019.
- COLL, Jaime. Mat-building. In: Mat-Building. DPA 27/28. Edicions del Departament de Projectes, ETSAB Barcelona, 2011.
- COSTA, Claudia Puzzuoli dos Santos. Os estudos conceituais do Yellow Peripherical Distinction nos edifícios habitacionais de Brasilia de Guillermo Jullian. Arquitextos, 162.01ano 14, nov. 2013. Disponível em: <http://t.vitruvius.com.br/revistas/read/arquitextos/14.162/4957> Acesso em: 5 ago. 2019.
- DI MATTEO, Colette. O projeto de 1972 e a construção da Embaixada. In: DI MATTEO, Colette; TIDORI, Jean-Martin (org.). Embaixada da França / L’Ambassa de de France: Brasília. São Paulo: Imprensa Oficial do Estado de São Paulo, Instituto Totem Cultural, 2009.
- GUERRERO, Ingrid Quintana. Filhos da Rue de Sèvres: os colaboradores latino- americanos de Le Corbusier em Paris (1932-1965). Tese (Doutorado em Arquitetura e Urbanismo). Universidade de São Paulo. São Paulo, 2016, 2 v.
- HYDE, Timothy. How to Construct an Architectural Genealogy: Mat -building…Mat - buildings…Matted – Buildings. In: SARKIS, Hashim. Case: Le Corbusier’s Venice Hospital and the Mat Building Revival. Munich, Londres, Nueva York. Harvard Design School, Prestel, 2001.
- JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo. Guillermo Jullian. Las obras son los territórios. Revista CA - Ciudad y Arquitectura 131. Planificación Territorial. Agosto-Septiembre 6-7, 2007. Disponível em: <http://revistaca.cl/revistas/131.pdf> Acesso em: 5 de ago. 2019. O’BYRNE, María Cecilia. El Proyecto para el Hospital de Venecia de Le Corbusier. Tesis Doctoral, 5 vols. Barcelona. UPC-ETSAB, 2008. O’BYRNE, María Cecília. H VEN LC - Atelier Jullian. 10 de noviembre de 1965. In: JULLIAN
- DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente. Santiago, Chile: ARQ Ediciones, Escuela de Arquitectura, Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/handle/2099/9474> Acesso em: 9 set. 2019.
- OYARZÚN, Fernando Pérez. Guillermo Jullian: Valparaíso y los años formativos. In: JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente. Santiago, Chile: ARQ Ediciones, Escuela de Arquitectura, Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/handle/2099/9474> Acesso em: 9 set. 2019.
- PÉRES DE ARCE A., Rodrigo. Guillermo Jullian, obra abierta. Santiago, Chile: Ediciones
- PÉRES DE ARCE, Rodrigo. Entre el atajo y la promenade: recorridos en la obra de Guillermo Jullian. In: JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente.
- QUEIROZ, Rodrigo. Os projetos realizados para a embaixada da França em Brasília: de Le Corbusier à de la Fuente. In: DI MATTEO, Colette; TIDORI, Jean-Martin (org.). Embaixada da França / L’Ambassa de de France: Brasília. São Paulo: Imprensa Oficial do Estado de São Paulo, Instituto Totem Cultural, 2009.
- SEGAWA, Hugo. Entrevistas e depoimentos: a viagem de Le Corbusier ao Brasil, em 1962. Projeto, n. 102, São Paulo, 1987, p. 113.
- SHAH, Mahnaz. Guillaume Jullian de la Fuente: la idea fundamental del diseño de Le Corbusier. Dearq 15. Colaboradores de Le Corbusier No. 2, 54-61, 2014. Disponível em: <https://issuu.com/dearq/docs/dearq_15_colaboradores_de_le_corbus> Acesso em: 6 ago 2019.
- SMITHSON, Alison. How to Recognize and Read Mat Buildings. Mainstream architecture as it has developed towards the mat-building. Architectural Design, 44 (1974): 573-590.
- SMITHSON, Alison. Team 10 Meetings 1953-1984. Rizzoli, New York , 1991.
- SOBREIRA, Patrícia Santos. A Viagem Poética como Pegadogia. Travesías da Escola de Arquitetura e Desenho de Valparaíso. Dissertação de Mestrado Integrado em Arquitetura. Departamento de Arquitetura, Faculdade de Ciências e Tecnologia, Universidade de Coimbra. Julho de 2016.
- VÁSQUEZ, Claudio. Conversación con Guillermo Jullian de la Fuente. In: JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente. Santiago, Chile: ARQ Ediciones, Escuela de Arquitectura, Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/handle/2099/9474> Acesso em: 9 set. 2019.
- O’BYRNE, María Cecilia. El Proyecto para el Hospital de Venecia de Le Corbusier. Tesis Doctoral, 5 vols. Barcelona. UPC-ETSAB, 2008.
- O’BYRNE, María Cecília. H VEN LC - Atelier Jullian. 10 de noviembre de 1965. In: JULLIAN DE LA FUENTE, Guillermo; ZALDÍVAR, Claudio Vásquez. Massilia 2007: Guillermo Jullian de la Fuente. Santiago, Chile: ARQ Ediciones, Escuela de Arquitectura, Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008. Disponível em: <https://upcommons.upc.edu/handle/2099/9474> Acesso em: 9 set. 2019.
Ficha catalográfica
6º Seminário Docomomo Sul: anais: o moderno e reformado: debatendo o projeto do B. 1920-2019. Parte I [recurso eletrônico] / organização: Carlos Eduardo Comas, Marta Peixoto. Porto Alegre: Marcavisual, 2019. Disponível em: www.ufrgs.br/propar/publicacoes.htm. ISBN 978-85-61965-77-8

